cM <tSMv} ZArÑSÉ fS>mM~ PtdS |SÜ _c É{MÜ ZØ~©SMä hS~Ú Ai~ mJAw-c}¥ mJAw AcvM~Z PçrSMt} tSM{} ÉMò cM AtMr Ñr¥ _yØ ArAv P| c} AtMÜ mJAw AcvMiv rS} <{Sq AÑÉSMy mJAw} \w} ~SeSMvS sScr _cCm P}AzAv\ ò©SD¥ Ac© wM} mJAw PçrS}S mJAwMr P}AzAv\ ò©SD ~SeSM~a xS>Ac Atr cM <tSMv¥

AÉMmMv} \ZA~ÜS{ Awm _c É{MÜ fAÖ PcvS} aw} cM YM}Sw c}M~ PtScSvtS}}S PtScSMv} ySZM}} }SUSÜ Éy fAÖ ÉSAjMÜ P}Md cM yÙA$} <ArySt cM}¥ _yØ PÅÇM{Å cM <r©S_r ÑÜ¥ 1795Mr Awm ÉSMÑy |S>}S vc~ hÍ~ w}Mrv, PÉZ hÍ~ CncnSc }SdS} jv© y©y_r ‘\Ze wS\oSM}}’ aw} cM yÉSv¥ _Mr <s{ yiM} tÁ’~ê wS\ä }SjMcSMÇ j{Sa wMÖ¥ Ac© wM}} yi}Z _Z Xó tS>ÖSÜ {S® _c ÑSjS} wS\ä¥ wq©-cMM} <ArySMt P~SMc}S vc~ hÍ~ w}SZ y¡ cM} PtÜ¥

SÜØ hSAhñ~ Pd~vS y2ÂMc} aw} cM yÉSv¥ <ArySMt cÔÇc}S hSMÇ} wMê êArcS}c j©-jSMvSÜS} Ñr©S y¡ c}M~ PÉZ cM <r©SÑS} ÑMr ySu© ÑÜ¥ |SZ PÑSc, 1799 ÉSM~ Awm Éyñ <s{ P}SjMeM} {SvÚÇMt} YMÜ c} yÉSv¥ PvMwSA~ÜSMv} |ÚM$} tTv PtMÅ} YAsñc Éóm tË} c}S} \M±MÅZ YÜc} <yArñr ÑÜ¥ _Z YÜcM}} wA}{Sq Ai~ <Ar wS\Mä tÁ’AÅA~Ø¥ |ÚM$} w} XyÅ© YÜc} rÍM~ PvaÜS ÑÜ¥

Ac© 1842-_ YyS} vrÍv cM} YÜc} ÉØéMÑ} y©yôS hS~Ú ÑÜ¥ _ yS} wS\Mä vÚ©vr{ tÁZ a ÉySñAuc Ym AÅA~Ø cM} c} PvaÜS} y©yôS ÑÜ YMÜ} LwMzMt¥ wM} hSAhñ~ vÛ©vr{ cM}} Xó tÁZ PsMc _c AÅA~ØMÜ vSA{MÜ YMvv¥

1874-_} AvySñhMv <uSv{æH} ~ÖSZMÜ ú©SoMòSv YÜc} y©yôS ÉDÛqñ zSMy AyM~Sw c}S}a <AreAr AtMÜAiM~v¥ Ac© ArAv AvySñhMv PÑM} |Sv¥ A&rHÜ Ay®|ÚM$} w} Ay~SÉ(y© _yØ AÉeSM}m a {Mt} aw} ySÖAr cM hSwSMvS ÑÜ¥ _Z fmvS} AyTM$ ZØ~©SMä} vSeA}c}S _Mc Xv©Mc wA}ÑSÉ cM} y~Mrv, ‘YAzjSr© <tÅñMv _dv Y} AÉeSM}m yS {t vÜ, AvÆ®SMÉ} tÁeñ¡Z ÑMy _c{S® <rHc¥’ PybSA{v >SóA~v yM~AiM~v, ‘_Z wÙAsyHMr _c{S® {ÙrÍ© Y} cMZ Ñ~ XAvr©¥’

x©S}SMo rS>} AytÚ©à YAyíSM}} w} _cyS} {AæÉzSÜ Y{Aær Ñv¥ PÉdSMv rS>Mc rS>} YAyíS} AvMÜ AjMaÉ c}S ÑM~, ArAv wA}ÑSÉiM~ yM~v, ‘YA{ |S YAyíS} cM}Ai, _cÉ{Ü rS} aw} cM yAÉMÜ YwvS}S zS~Z Xsñ \wSjñv c}Mr wS}Myv¥’ y~S ySd~© zS}r PrS yMmZ ÉS}S wÙAsyHMrZ _dv AytÁ©Mr} cM }SjMcSMÇ _Mv PtÜ AywÚ~ Xsñ¥ ySvSño Å’-_} _cCm vSmc AyMÅÇ jvA<Ü ÑÜ¥ P~dMc} zSMe© PjSMm AywÚ~ Xsñ¥ _Z wSaÜS mScS PsMc zS~ XMó} c} j{S AtMr AeMÜ ySvSño Å’ YMêw cM} yM~AiM~v, ‘‘Y{S} Y} _cCm vSmc _rmS jvA<Ü ÑM~, YA{Z PÅÇ ÑMÜ |Sy¥’’ AyÅS~ XMó} cM}} zHAr PsMcZ P| r@S} _Z \Aå rS ÉÑMjZ XvÚM{Ü¥

Ayd©Sr bwv©SAÉc PjSMÉx cv}So ‘Xv AÑj {©SMjBòÉ ÉSAzñÉ’ P~dS _cCm vH~ dS{ wSv¥ dS{Cm} Pzr} Ai~ rS>Mc ‘vSZmdo’ ÉØyuñvS PtaÜS} <USy¥ <SÜ _c É£SMÑ} aw} _Z <USMy} PcSva \§} vS YÉSÜ, <uSv{æH} txr} PsMc P~Sc wSnSMvS ÑÜ rS>} ySAÖMr¥ cv}So yM~v P|, ArAv dS{Cm} PzrM} c} PtaÜS} PvSCmÅ YMi {Mv cM} rS Y} PdSM~vAv¥ Ay®d©Sr PÑAzaMÜm h©SDDÜv P}SAc {SAÉñÜSMvSMc _cyS} ÉSØySAtc}S AjMe©É cM}v ArAv jHyMv cS} &S}S Éy PhMÜ PyAÅ YfSr PwMÜMiv¥ {SAÉñÜSMvS ÉÑj zSMy jySy Ptv, ‘c} ÉØéSÑcMt} &S}S¥’

PyAÅ} zSe PtMÅZ |dv wMq©} aw} cM AcØyS YMÜ} aw} c} yÉSMvS} P}aÜSj cT ÑÜ, rdv rS} y©SArç{H tÈîSåa PhSMd wMÖ¥ P}SM{} ÉJSm XM}AvÜSv c} a cM ÉØçSå É{U cSejw® }HAr{r jS>c cM} wÚAÖMÜAiM~v PtMÅ} {SvÚÇMc cM-{Úå c}Mr¥

zS}ryMÇñ b}òMjy AjAjÜS c} <yrñv cM}AiM~v¥ wM} rS <r©S_ra ÑÜ¥ _}w} 1939-_ É©S} Pj{É Aée zS}rHÜ ÉØAyuSMv <s{ YÜc} y©yôS} <yrñv cM}v¥ wSÅSwSAÅ ~yMq} awM}a AÉCmÅ P| cM yAÉMÜAi~ rS PsMcZ j8 PvÜ eS>uHAj} PvrÏM§ XÉÑM|Se YM2S~v—zS}ryMÇñ} SSuHvrS |ÚM$} cT AÑÉSMy¥

Éy PÅMÇ y~S |Sc _c X©SØM~S-zS}rHÜ }{qH} csS¥ aZ z({AÑ~S Aci zS~ jSMr} cÌcÌ}-ÅSyc AyAç} jv© cSeMj AyaSwv AtMÜAiM~v¥ YÅS Ai~ PçrSMt} AhCn}¥ Ac© ArAv PwM~v ZvcS{-m©Si crÏñwMê} PvSCmÅ¥ z({AÑ~S P| AyaSwv AtMÜAiM~v rS}Z AzA§Mr YÜc} crÏñwê rS>Mc uvH {Mv cM} aZ AhCn Ptv¥ _cZ zSMy ÉEAr _cjv PÉySMc4 XMvc mScS d}h cM} ySAÖ Ax}M~, rS>} ÉÚô ÑaÜS} PvwMs© _r mScS cHzSMy _~ jSvMr PhMÜ _MÉ PwR>iÜ YÜc} AyzSMe} AhCn¥